De EU-route is een veel gebruikte variant op de gewone gezinshereniging. Nederlanders die met een buitenlands gezinslid in een ander EU-land gaan samenwonen, worden, als het gaat om de verblijfsvergunning van hun dierbare, gunstiger behandeld dan Nederlanders die de stap over de grens niet zetten. Het verschil in behandeling is groot. Het gaat om de inburgeringsplicht, het strenge inkomensvereiste, de MVV-procedure, en ga zo maar door. Logisch dat Nederlanders met familie van buiten de EU in de verleiding komen om een paar maandjes hun woonplaats naar België te verplaatsen. Dáár worden zij beschermd door EU-regels die de overkomst van hun dierbaren een stuk makkelijker maken.

Het sluitstuk van de EU-route

Bovendien geldt als sluitstuk van de EU-route: wie samen “daadwerkelijk” gezinsleven in België opbouwt, komt in aanmerking voor diezelfde prettige behandeling van zijn gezin na terugkomst in Nederland. Tot voor kort eiste de IND nog een gezamenlijk verblijf in het buitenland van tenminste zes maanden, om hiervoor in aanmerking te komen. Inmiddels heeft de IND de handdoek in de ring gegooid. Een “daadwerkelijk” gezamenlijk verblijf in het buitenland, is een verblijf van tenminste drie maanden. Wie drie maanden “daadwerkelijk” samenwoont in België, kan terug, en ontwijkt de inburgeringsplicht, de MVV-procedure, de inkomensvereisten. Het Hof van Justitie verplaatst de grenspaaltjes steeds een klein beetje. De EU-route wordt daardoor meer gangbaar, en voor steeds meer mensen bereikbaar.

Terugkeer als “natuurlijk vervolg”

Het nieuwe Altiner-arrest van het Europese Hof van Justitie is hier weer een voorbeeld van. De zaak draait om een Deense vrouw, haar Turkse man, en de zoon van die man uit een eerder huwelijk met een Turkse vrouw.  De Deense vrouw en haar man wonen een klein jaar samen in Zweden. De zoon van de man komt regelmatig vanuit Turkije op bezoek, maar woont voornamelijk bij zijn Turkse moeder in Turkije. Nadat de vader en zijn nieuwe vrouw zijn teruggekeerd naar Denemarken, duurt het een tijdje voordat de Turkse moeder toestemming geeft om haar zoontje permanent bij zijn vader in Denemarken te laten wonen. De Deense regering weigert het jongetje een verblijfsrecht. Nu hij pas later vanuit Turkije naar Denemarken is gekomen, is zijn komst niet meer een “natuurlijk vervolg” op het in Zweden opgebouwde gezinsleven. De EU-route is dus niet succesvol doorlopen, vindt de Deense overheid.

Opgebouwd gezinsleven niet per se onderbroken

Het Hof van Justitie geeft op deze situatie een afgewogen oordeel. De Deense overheid mag enerzijds inderdaad controleren of er sprake is van een “onderbroken” gezinsleven. Een tijdelijke afstandsrelatie is daarbij ook inderdaad relevant. De EU-route geldt immers alleen voor een “voortzetting” van gezinsleven, niet voor het opnieuw opbouwen van een onderbroken gezinsleven.

Toch sluit het Hof niet uit dat een gezinsband, ondanks het bestaan van een tussenperiode, toch niet onderbroken is geraakt. Het Hof erkent dat er goede redenen kunnen bestaan voor zo’n periode, zonder dat direct sprake is van een “onderbreking” van de gezinsband. Te denken valt aan situaties rond werk of opleiding, of aan een andere bijzondere situatie. Alle persoonlijke omstandigheden moeten bij de beoordeling worden betrokken.

Definitieve beslissing in Denemarken

Het Hof van Justitie bepaalt niet zelf of de Turkse jongen uiteindelijk verblijfsrecht in Denemarken moet krijgen, of niet. De uitspraak van het Hof is alleen bedoeld als een aanwijzing aan de nationale rechter in Denemarken. Deze Deense rechter zal nu moeten beoordelen of de omstandigheden wijzen op een “voortzetting”, of een “onderbreking” van het gezinsleven dat de Turkse jongen opbouwde in Zweden.

Uiteraard heeft de Altiner-uitspraak niet alleen gevolgen voor dit ene gezin. Overal in Europa zijn er mensen die de EU-route bewandelen.  Alle nationale rechters in Europa moeten steeds rekening houden met de uitspraken van het Hof van Justitie over de EU-route. De grenspaaltjes zijn dus voor iedereen weer een klein stukje verplaatst.

Gevolgen voor Nederlanders die EU-route volgen

Wat betekent dit voor Nederlanders die de EU-route volgen met een buitenlands gezinslid? Het is natuurlijk nog steeds niet aan  te raden om een tijd uit elkaar te gaan, voordat de EU-route in Nederland wordt beëindigd. Dit is echter niet altijd te voorkomen. De omstandigheden kunnen het zo’n tijdelijke afstandsrelatie noodzakelijk maken. En laten het nu juist dit soort omstandigheden zijn die volgens het Hof van Justitie bij de beoordeling moeten worden betrokken.

Een concreet voorbeeld. Een Nederlander met een baan in Londen trouwt daar met een Indiase vrouw, die in India een goede baan heeft. Zij wonen tenminste drie maanden samen in Londen. Dit is mogelijk omdat zij  moederschapsverlof opneemt voor de verzorging van een jong kind uit een eerdere relatie. Na vier maanden komt er een eind aan het verlof, en tegelijkertijd verliest de Nederlandse man ook nog zijn werk in Londen. Besloten wordt dat de moeder en haar kind tijdelijk zullen terugkeren naar India, zodat zij haar baan niet verliest. De vader verhuist intussen naar Nederland om hier weer naar werk te zoeken. Onder de dreiging van Brexit kan hij in Londen toch geen baan vinden.

In deze situatie is er sprake van een tijdelijke afstandsrelatie, maar niet direct van een onderbreking van het gezinsleven. Stel: de Indiase moeder zoekt een half jaar naar werk in Nederland. Ze vindt hier een baan, komt naar Nederland, en voegt zich hier bij haar man en haar kind. Hoewel zij niet samen met haar man vanuit Londen naar Nederland is teruggekeerd, heeft zij hiervoor een goede reden. Deze situatie is, vanwege de oorzaak van de vertraging, toch een “voortzetting” van het gezinsleven dat de familie in Londen al heeft opgebouwd. Volgens het Altiner-arrest zou hier toch sprake zijn van een geslaagde EU-route.

Hebt u vragen over gezinsmigratie, de EU-route, EU-burgerschap of Europees recht? U kunt hierover contact opnemen met Arend van Rosmalen. De foto boven dit artikel is afkomstig van het Hof van Justitie van de Europese Unie.